Tomaszów pamięta 1 września 1939 — syreny, modlitwa i apel pamięci

Rankiem 1 września mieszkańcy Tomaszowa zebrały się na Skwerze Niepodległości — punktualnie o 5:45 syreny przypomniały o pierwszych godzinach wojny, a muzyka i modlitwa przekształciły pamięć w wspólne przeżycie.

• Tomaszów Mazowiecki pamięta i oddaje hołd — weź udział w tej narracji
• Weź udział w pamięci miasta — zobacz, kto był na Skwerze Niepodległości

Tomaszów Mazowiecki pamięta i oddaje hołd — weź udział w tej narracji

W poniedziałkowy poranek 1 września ceremonie z okazji 86. rocznicy wybuchu II wojny światowej rozpoczęły się na Skwerze Niepodległości. Dokładnie o 5:45, w godzinę symbolicznie związaną z rozpoczęciem nalotów sprzed 86 lat, nad miastem rozległy się syreny alarmowe — znak rozpoczęcia chwili zadumy.

Z balkonu jednego z budynków popłynął utwór „Biały Krzyż” w wykonaniu Anny Gnatek, który wprowadził zebranych w refleksyjny nastrój. Uroczystość miała wymiar ekumeniczny: modlitwę poprowadzili ksiądz Marek Wochna, proboszcz Sanktuarium św. Antoniego, oraz ksiądz Bogusław Sebesta, proboszcz parafii Ewangelicko-Augsburskiej.

Weź udział w pamięci miasta — zobacz, kto był na Skwerze Niepodległości

Organizatorzy przywitali zgromadzonych; wśród uczestników znaleźli się przedstawiciele władz samorządowych, księża, służby mundurowe, organizacje społeczne, młodzież szkolna oraz liczni mieszkańcy Tomaszowa Mazowieckiego. Uroczystość uświetnił podniesieniem flagi państwowej poczet flagowy Wojska Polskiego, po którym odśpiewano hymn narodowy.

Program wydarzenia obejmował przypomnienie o tragicznych wydarzeniach z września 1939 roku. Mówiono o bombardowaniach miasta, o bitwie pod Tomaszowem, o losie żołnierzy i ludności cywilnej oraz o tragicznej okupacyjnej zagładzie tomaszowskich Żydów. O tych wątkach przypominali przedstawiciele różnych pokoleń: Elżbieta Stryjkowska oraz Alan Wołczyk.

– Pamiętamy! Będziemy pamiętać! Dlatego dziś tutaj jesteśmy. Dziękuję z całego serca Państwa za dzisiejszą obecność, za to wyjątkowe świadectwo dla tych, dzięki którym możemy cieszyć się wolną, niepodległą Polską, wolnym Tomaszowem. Składamy hołd wszystkim ofiarom II wojny światowej i tym, którzy przelali krew za wolność naszej Ojczyzny […]. Jesteśmy tu również po to, by przypominać o tych strasznych zbrodniach, o barbarzyństwie, bo ludzkość wciąż za mało wyciąga wniosków z tej straszliwej lekcji. Wciąż zdarzają się czystki etniczne, ludobójstwo, czego teraźniejszym potwierdzeniem jest to, co dzieje się za naszą wschodnią granicą – w Ukrainie. Jesteśmy tutaj, by swoją obecnością zaświadczyć, że tego nie chcemy! Nie chcemy, by ginęli niewinni ludzie, często kobiety i dzieci…

Powyższe słowa należały do prezydenta Marcina Witko, który zabrał głos podczas obchodów, dziękując uczestnikom za obecność i podkreślając, że pamięć o ofiarach ma wymiar zarówno narodowy, jak i lokalny.

Na uroczystości obecny był także minister infrastruktury Dariusz Klimczak. W swoim wystąpieniu wskazał m.in., że doświadczenia II wojny światowej uczą nas znaczenia trwałych sojuszy, jedności społecznej oraz silnej, wyszkolonej i dobrze uzbrojonej armii. Zaznaczył, że działania podejmowane są po to, by kolejne pokolenia nie musiały przeżywać podobnej tragedii.

• 1 września 1939 to czarny dzień w historii naszej Ojczyzny. O tragizmie tego dnia jako jedno z pierwszych polskich miast dowiedział się Tomaszów Mazowiecki. Coraz mniej wśród nas żyje naocznych świadków tego dnia, dlatego na nas spoczywa obowiązek pielęgnacji tej pamięci i przekazywania następnym pokoleniom, tym, którzy nie znają koszmaru wojny prawdy, iż pokój nie jest dany na zawsze, że należy o niego zabiegać i go pielęgnować […].

Te słowa wypowiedziała Małgorzata Grabarczyk, przewodnicząca Sejmiku Województwa Łódzkiego; następnie odczytano list okolicznościowy od Joanny Skrzydlewskiej, Marszałek Województwa Łódzkiego.

Część artystyczną wzbogacił ponowny występ wokalny — pieśń „Rozkwitały pąki białych róż”, która ponownie poruszyła zgromadzonych i ugruntowała nastrój refleksji.

W dalszej części odbył się Apel Pamięci, po którym padły salwy honorowe. Apel odczytała por. Anita Bernaciak. Po uroczystej salwie delegacje wielu instytucji i organizacji złożyły kwiaty przed tablicą poświęconą Nieznanemu Żołnierzowi, oddając hołd poległym oraz ofiarom niemieckiej okupacji.

Uroczystość zakończyło wyprowadzenie Kompanii Honorowej Wojska Polskiego. Organizatorzy zaprosili następnie wszystkich uczestników do Muzeum im. hr. Antoniego Ostrowskiego na poczęstunek i dalsze rozmowy — kontynuację pamięci w bardziej kameralnej atmosferze.

Na podstawie: UM Tomaszów Mazowiecki