Tu rodziła się Solidarność. Wystawa w tomaszowskim muzeum z okazji 45. rocznicy

W Muzeum im. Antoniego hr. Ostrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim otwarto wystawę poświęconą 45. rocznicy powstania NSZZ „Solidarność” — ekspozycja pokazuje, jak lokalne zakłady i ich pracownicy wpisali się w ogólnopolskie przemiany, a zwiedzanie potrwa do 30 września.

• Zobacz, jak Tomaszów Mazowiecki przypomina narodziny „Solidarności”
• Poznaj walkę tomaszowskich robotników w latach 1980–1981

Zobacz, jak Tomaszów Mazowiecki przypomina narodziny „Solidarności”

Wernisaż w Muzeum w Tomaszowie Mazowieckim im. Antoniego hr. Ostrowskiego zgromadził dziś materiał wystawienniczy poświęcony 45. rocznicy powstania NSZZ „Solidarność”. Ekspozycję przygotowano tak, by pokazać rolę miasta i jego zakładów w tworzeniu się ruchu, a zwiedzający będą mogli ją oglądać do 30 września.

„Tu rodziła się „Solidarność”

Organizatorzy przypominają wielowątkowy charakter tomaszowskiego wkładu w ruch z początku lat 80. — od pierwszych struktur w zakładach po udział delegatów miasta w ogólnokrajowych wydarzeniach. Wystawa jest prezentowana w miejskim muzeum, instytucji znanej z dokumentowania historii regionu.

Poznaj walkę tomaszowskich robotników w latach 1980–1981

Na wystawie opisano tło gospodarcze i społeczne, które doprowadziło robotników do protestu: pogorszenie sytuacji ekonomicznej pod koniec lat 70. i brak swobód obywatelskich. Z Tomaszowa sygnały sprzeciwu rozchodziły się szybko — pierwsze struktury „Solidarności” pojawiły się w zakładach, a najwcześniej w ZPO „Pilica”.

Już w listopadzie 1980 r. „Solidarność” w Tomaszowie skupiała 6 800 osób; wśród nich było około 2 400 członków i kandydatów PZPR, z których wielu wkrótce rzeczywiście zerwało związki z partyjną organizacją. W kolejnym roku nowy związek obejmował blisko 80% załóg lokalnych fabryk, co podkreśla masowy charakter przystępowania pracowników do ruchu.

Wystawa przypomina też kluczowe akcje protestacyjne: 30 lipca 1981 r. ulicami Tomaszowa przeszedł protest nazwany przez uczestników

„marsz głodowy”

organizatorem była część zakładów, a trasa prowadziła z placu Narutowicza pod Urząd Miasta. W drugiej połowie lata organizowano uroczystości i manifestacje: 30 sierpnia odbyła się ceremonia poświęcenia sztandarów „Solidarności” z miejscowych fabryk — „Pilicy”, „Mazovii”, „Weltomu” i „Wistomu”. W wydarzeniu uczestniczył ówczesny redaktor naczelny „Tygodnika Solidarność”, a później pierwszy premier III Rzeczypospolitej, Tadeusz Mazowiecki.

Na arenie krajowej Tomaszów reprezentowali delegaci na I Krajowy Zjazd „Solidarności” w Gdańsku: Leszek Kwiecień z „Wistomu” oraz Andrzej Wojciechowski z „Tomtexu”. W kolejnych miesiącach nie brakowało strajków — parokrotnie protestowała „Mazovia”, a 13 października akcje objęły około 50 tomaszowskich zakładów.

„Karnawał Solidarności” przerwała fala represji i wydarzenia, które opisuje się w źródłach jako mroźną

„niedzielę bez Teleranka”

Pomimo przerwy, pokojowa działalność związkowa przyczyniła się do przemian politycznych końca dekady. W rezultacie czerwcowych wyborów w 1989 r. jedna z mieszkanek miasta związana z muzeum — bibliotekarka Teresa Zalewska — uzyskała mandat poselski w Sejmie z ramienia Obywatelskiego Klubu Parlamentarnego. Zaznaczono, że otrzymała najwięcej głosów spośród wszystkich kandydatów „Solidarności” w województwie piotrkowskim.

Wystawa w Muzeum im. Antoniego hr. Ostrowskiego daje mieszkańcom okazję, by na miejscu zobaczyć dokumenty i pamiątki związane z tym okresem. To zaproszenie do poznania, jak lokalne fabryki i ich pracownicy współtworzyli historię, która zmieniła Polskę.

Na podst. Urząd Miasta w Tomaszowie Mazowieckim